تحریر - مرجع موسیقی کلاسیک پارسی

امروز بعداز ظهر از طریق یکی از دوستان  (فرهاد) متوجه شدم استاد علی تجویدی ، یکی از بزرگان موسیقی ایران درگذشته . چند روز پیش وقتی گزارش ناراحت کننده ی سایت هنر و موسیقی رو خوانده بودم برای خودم (که ایرانی ام!) و برای همه دست اندار کاران موسیقی مملکت تاسف خوردم .

اینکه مرد سال موسیقی جهان (در سال ۱۹۹۸) در بستر بیماری باشه و کمترین امکانات برای درمان او مهیا نباشه ، اینکه استاد در سالهای اخیر زندگیش از مسئولان فرهنگ کشور درخواست مجوز برای آثار منتشر نشده اش را کرده بود و هر با با جواب منفی روربرو میشد ، اینکه نام و یاد همچنین هنرمندانی در رادیو و تلویزیون ملی ما ابدا شنیده نمیشه و ... همه موجبات تاسف رو فراهم میکنه ...

استاد تجویدی رفت و جای خالی او به این سادگی ها پرنخواهد شد ... او اولین چهره برجسته ی موسیقی نبود که در سکوت خبری دارفانی را وداع گفت و مسلما آخرین نیز نخواهد بود . ایکاش قدر چنین گوهر هایی را بیشتر و بهتر بدانیم ...

روحش شاد ...

درباره ی زنده یاد استاد «علی تجویدی» :

تجويدي آبان ۱۲۹۸ در خانواده اي هنرمند به دنيا آمد، پدر وي كه از شاگردان كمال الملك بود، سهمي جدي در شكل گيري شخصيت هنري علي جوان داشت. علي تجويدي مقدمات موسيقي را نزد پدرش آموخت. خانه پدر وي همچنين محل تردد برخي از هنرمندان نامي موسيقي آن زمان بود و تجويدي جوان توانست در دوران نوجواني آموزش سازهاي ايراني و نيز رديف موسيقي را نزد بزرگاني چون اسماعيل قهرماني، نورعلي خان برومند، ابوالحسن صبا، ركن الدين خان مختاري و ديگران بياموزد.
راه يافتن تجويدي به محضر استاد ابوالحسن صبا، فرصتي را فراهم آورد تا استعدادهاي شگرفش را در نواختن ويلن و سه تار شكوفا كند. زنده ياد تجويدي مدت ۸ سال نزد صبا رموز و ظرايف موسيقي ايراني و نواختن ويلن را آموخت و به دليل ذوق شگرفي كه در آهنگسازي داشت نزد هوشنگ استوار و برخي از آهنگسازان ارمني، ظرايف و دقايق آهنگسازي، هارموني و كنترپوان را فراگرفت.
ذوق آزمايي زنده ياد تجويدي در آهنگسازي و ترانه سازي سبب شد تا فصلي نو در همكاري وي و جمعي از شاعران و خوانندگان نامي شكل بگيرد. تجويدي را در آهنگسازي و تصنيف سرايي همقران كساني چون عارف و شيدا مي دانند و حاصل همكاري هاي وي با شاعراني چون رهي معيري، معيني كرمانشاهي، نواب صفا، بيژن ترقي، برجاي ماندن ترانه هايي شد كه بسياري از آنها در زمره جاودانه ترين آثار موسيقي ايراني به شمار مي روند. آوازه زنده ياد تجويدي تنها در داخل مرزها محدود نشد بلكه نام ايشان در سال ۹۸ ميلادي در دايره المعارف رجال قرن بيستم هم به عنوان چهره اي تأثيرگذار آمده است.
برخي از ساخته هاي تجويدي به دليل ساختار محكم و برخوردار از روح موسيقي ايراني، در زمره آثار ماندگار موسيقي ايراني ثبت شده و در اذهان بسياري از شهروندان و علاقه مندان موسيقي قرار گرفته اند.
ساخت ۷۰ آهنگ و ترانه و انتشار چندين جلد كتاب درباره موسيقي و نت نويسي و انتشار اين آثار از جمله تلاش هاي ديگر استاد تجويدي به شمار مي رود. ازجمله آثار معروف استاد تجويدي مي توان به آتش كاروان، آزاده، ياد كودكي، آشفته حالي، مرا عاشق شيدا و... اشاره كرد.
استاد تجويدي سال گذشته به عنوان چهره ماندگار عرصه موسيقي معرفي شد. پيكر استاد تجويدي ساعت ۹ صبح شنبه از مقابل تالار وحدت تشييع مي شود. همچنين مراسم ترحيم آن زنده ياد ازساعت ۱۷ تا ۳۰/۱۸ روز يكشنبه ۲۸ اسفندماه در مسجد نور برگزار خواهد شد.

 گروه ادب و هنر، مرضيه رسولى: ديروز يكى از روزهاى هشتادوشش سالگى على تجويدى بود كه او از دنيا رفت. در آخرين روزهاى سال ۱۳۸۴ واژه اى به اول نام آهنگساز اضافه شد: «مرحوم». حالا برعكس هميشه كسى غير از «شوكت خانم» همسر مرحوم على تجويدى گوشى را برمى دارد. مى گويد در روزنامه بنويسيد كه پيكر استاد شنبه ساعت ۹ صبح از تالار وحدت به سمت قطعه هنرمندان بهشت زهرا تشييع مى شود. همايون خرم تازه دو دقيقه است كه از مرگ صميمى ترين دوستش باخبر شده است: «چه بگويم؟ هاج وواج هستم.» او بايد از امروز تا صبح شنبه متن سخنرانى اش را آماده كند و وقتى همه داغدار و سياهپوش در محوطه باز تالار وحدت در انتظار تشييع پيكر مرحوم تجويدى هستند، از خاطراتش با او بگويد. از روزى بگويد كه ۹ سال پيش بود و در خانه مهمان داشت و به اصرار تجويدى به خانه او رفت. به محض اينكه وارد شد على تجويدى با سه تار آهنگ «تولدت مبارك» را زد. كيك تولد همايون خرم را آوردند و برايش جشن گرفتند و بعد نوبت «رسواى زمانه منم، ديوانه منم» بود كه تجويدى با ويولن نواخت.
سعيد تجويدى پسر او مى گويد كه از سال ۱۳۸۱ وقتى زمين خورد و پايش شكست، ديگر نتوانست ساز به دست بگيرد. بنيه اش ضعيف شده بود. انگشتانش به درستى سيم ساز را لمس نمى كرد و توانايى آرشه  كشيدن نداشت. عصبانى مى شد وقتى نمى توانست ساز بزند. حالا فقط روى تختش مى خوابيد و به ساز زدن دوستان و شاگردانش نگاه مى كرد. آثارى را شروع كرده بود كه نتوانست به پايان برساندشان. كتاب هايى كه چاپ شدند و كتاب هايى كه چاپ نشدند و تجويدى هميشه در مصاحبه هايش مى خواست كه امكانى براى انتشار آنها فراهم كنند. كودكى تجويدى در شهر رى گذشت. هادى خان تجويدى پدر او كه از شاگردان ممتاز كمال الملك و استاد مينياتور بود، به او تاز زدن آموخت و از ۱۶سالگى، على نوجوان نواختن ويولن را شروع كرد و اول پيش «سپهرى» و بعد مدت دو سال نزد حسين ياحقى به يادگيرى رديف هاى موسيقى ايرانى مشغول شد. بعد از آن تجويدى را به ابوالحسن صبا معرفى كردند. شاگردى صبا ۸ سال طول كشيد و در هيچ كدام از كلاس هاى او، تجويدى و همايون خرم همديگر را نديدند. اين دو را يك دوست مشترك به هم وصل كرد و بعد در اركستر گل هاى راديو كه رهبر آن صبا بود كنار هم مى نشستند و ساز مى زدند، در اركستر وزارت فرهنگ و هنر هم همين طور. ساز مى زدند و آهنگ مى ساختند. آهنگ هايى كه ماندگار شدند، اگرچه خالقان آنها كم كم فراموش مى شوند.
در همان سال ها هوشنگ استوار يكى از همين بزرگان فراموش شده كه حالا در گوشه اى نشسته و به زندگى مشغول است، به تجويدى هارمونى، اركستراسيون و آهنگسازى آموخت و شاگرد او «آزاده ام»، «صبرم عطاكن»، «پشيمانم» و... را براى اركستر بزرگ تنظيم و اجرا كرد. تجويدى آهنگ هايى ساخت كه خوانندگان بزرگى آنها را اجرا كردند. «غلامحسين بنان»، «محمودى خوانسارى»، «حسين قوامى» و بزرگانى چون جليل شهناز، پرويز ياحقى و حبيب الله بديعى برايش ساز زدند. تعداد آهنگ هايى كه آهنگساز نوشت بيشتر از عمر او بود. بيشتر از ۱۰۰ آهنگ كه معروف ترين آنها «آتش كاروان»، «آشفته حالى»، «مى گذرم»، «سفر كرده» و «ديدى كه رسوا شد دلم» هستند. غير از اينها او هم نقاشى مى كرد و هم خوشنويسى و برعكس موسيقيدانان امروزى، هيچ وقت دوستان قديمى خود را ترك نكرد.
تا قبل از اينكه توانايى اش در ساز زدن از بين برود، شب هاى جمعه با دو تا از دوستانش دور هم جمع مى شدند، شعر مى خواندند و ساز مى زدند. دلخوشى هاى كوچكى كه باعث مى شد آهنگساز اگرچه جايش در صحنه هاى زنده موسيقى، خالى است اما همچنان به خلق اثر ادامه دهد. همايون خرم كه حالا تنها بازمانده از شاگردان استاد صبا است مى گويد: «به من و حبيب الله بديعى و على تجويدى سه تفنگدار مى گفتند. وقتى هم كه پرويز ياحقى زنده بود مى شديم چهار سوار سرنوشت. دلمان به يكديگر خوش بود، حالا ديگر از دوره ما جز جليل شهناز و چند نفر ديگر كسى باقى نمانده است. على هم كه رفت.»
على تجويدى در دهه ۶۰ و ۷۰ ديگر جز برنامه هاى مناسبتى، كنسرتى برگزار نكرد و به ساخت آهنگ و تربيت شاگردانش مشغول بود. چند سال پيش اركستر موسيقى ملى به رهبرى فرهاد فخرالدينى دو تا از آثارش را با نام هاى «تذرو» و «مناجات» اجرا كرد و در سال ۱۳۸۰ هم «يادگار استاد» آخرين نوار او منتشر شد و آهنگ «تو بودى» در مايه افشارى را خودش خواند و با سه تار اجرا كرد تا به قول پسرش خوانندگان طرز خواندن صحيح را ياد بگيرند.
«آرزوى صلح» يكى از آخرين آثارى است كه تجويدى آهنگش را ساخت و شعرش را هم خودش گفت، اما هيچ وقت نتوانست ضبطش كند.
على تجويدى كه از دنيا رفت، پسرش گفت: «اگر مى توانيد با آقاى جليل شهناز هم صحبت كنيد. با هم خيلى خوب بودند. همين طور آقاى بيژن ترقى. بيشتر شعرهايى كه پدرم آهنگشان را ساخت، متعلق به ايشان است.» گوشى بيژن ترقى زنگ مى خورد. تلفن روى پيغام گير مى رود: لطفاً بعد از شنيدن صداى بوق پيام خود را بگذاريد. بيژن ترقى در خانه نيست. جليل شهناز مريض است.

از شــــــــرق

 :: خبر درگذشت استاد تجویدی از دیدگاه رسانه ها ::

 از بی.بی.سی
از هنر و موسیقی
از ایسنا
از فارس
از مهـــــــــر
از همشهری
از ایران 

علیرضا قربانی : باید بزرگترین بزرگداشت ها را برای مرحوم تجویدی برگزار کرد (مهر)
مراسم استاد تجویدی را با شکوه برگزار کنیم (هنر و موسیقی)

:: گوشه ای از آثار مانای استاد تجویدی ::

استاد تجویدی و دلکش - آتش کاروان
استاد تجویدی و دلکش - بازگشته
استاد تجویدی و دلکش - ثمره ی گلها

استاد تجویدی و مرضیه - دیدی که رسوا شد دلم
استاد تجویدی و مرضیه - سنگ خارا

استاد تجویدی و گلپا - جنگ
استاد تجویدی و گلپا - دلخراب

استاد تجویدی و ایرج - برگ سبز ۱۸۳

استاد تجویدی و حمیرا - به دنبال دل